Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, asrın felaketi sonrasında doğrudan sahaya inerek 11 ilin tamamında zarar gören eserlere yönelik çalışmalar yaptıklarını belirterek, "11 ilimizde başlattığımız tam 63 işi tamamlamış bulunuyoruz. Bu çalışmalarda yaklaşık 7,3 milyar liralık bir ödenek, bakanlığımıza tahsisli yapıların proje ve uygulama işleri için kullanılmıştır" dedi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bir dizi toplantı ve inceleme için deprem bölgesi Hatay'a geldi. Bakan Ersoy, ilk olarak Hatay Büyükşehir Belediyesi'ni ziyaret ederek değerlendirme toplantısına katıldı. Daha sonra basın açıklaması yapan Ersoy, devam eden çalışmalara ilişkin bilgi verdi. Bakan Ersoy, "Hamdolsun çoğu gitti, azı kaldı. Bu kalanları da en kısa sürede nihayete erdireceğiz. Ve dünya tarihinde benzeri görülmemiş bir inşa ve ihya hareketini bu denli kısa sürede tamamlama başarısını, bize bu gücü ve ilhamı veren aziz milletimizin büyüklüğüyle birlikte tarihe not düşeceğiz. '10-15 yıldan önce bu işler olmaz' diyerek bu milletin en kara gününde insanımızın kalbine, düşüncelerine, umutlarına gölge düşürmeye çalışan vizyon yoksunlarını da yine milletimizin vicdanına havale ettik. Onlar ancak yönetimde kendileri olsaydı bu işleri beceremeyerek millete nasıl büyük bir çile çektireceklerini daha afetin ilk gününden açıkça itiraf etmiş oldular" diye konuştu.
'11 İLDEKİ TAM 63 İŞİ TAMAMLADIK'
Asrın felaketi sonrasında doğrudan sahaya inerek 11 ilin tamamında eserlere yönelik tespit, tasnif, temizleme ve belgeleme çalışmaları yaptıklarını ifade eden Bakan Ersoy, "6 Şubat’ın hemen ardından yürüttüğümüz çalışmaları rakamlarla özetlemek gerekirse; toplam 5 bin 119 taşınmaz üzerinde hasar tespit çalışmaları yapılmış ve söz konusu yapılardan 364’ünün tamamen yıkıldığı görülmüştür. Yine ağır hasarlı 973, orta hasarlı 1206 ve hafif hasarlı 1036 eser tespit edilmiştir. Eserlerin durumunun belgelenmesiyle birlikte yeniden inşa ve restorasyon uygulamaları için projelendirmeler yapılmıştır. Söz konusu olan koruma altındaki tarihi eserler ve kültür varlıkları olduğu için sürecin son derece hassas, bilimsel verilere ve yapıların özgün hallerine bağlı kalınarak yürütülmesi de elbette zorunludur. Bütün bunları göz önüne alarak 11 ilimizde başlattığımız tam 63 işi tamamlamış bulunuyoruz. Uzman ve işçilerimizin sahada ortaya koydukları kararlılık ve elde ettikleri sonuçlar her türlü takdirin ötesindedir. Her birine ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Aynı hassasiyetle sürdürülen 21 çalışmamız daha bulunmaktadır ve onları da en kısa sürede inşallah tamamlayacağız" ifadelerine yer verdi.
‘2 MİLYAR LİRA YARDIM SAĞLADIK'
Çalışmaların mali boyutunu aktaran Bakan Ersoy, "Bu çalışmalarda yaklaşık 7,3 milyar liralık bir ödenek, bakanlığımıza tahsisli yapıların proje ve uygulama işleri için kullanılmıştır. Bunun yanında 1278 adet yapıya proje yardımı, 278 adet yapıya ise uygulama yardımı olmak üzere özel mülkiyetteki tescilli toplam bin 554 adet yapıya da yaklaşık 2 milyar lira yardım sağladık. Bugüne kadar proje ve uygulama işleri kapsamında Hatay’da yaklaşık 2,3 milyar ödenek kullanılarak 10 adet iş tamamlanmıştır. 5 adet iş ise devam etmektedir. Söz konu bu 5 işin içinde, 307 hektarlık Hatay Kent Bütünü Çevre Düzenlemesi ve Kadastral Altlıkların Oluşturulması Projesi ile toplamda 16 yapıyı içeren Hatay Kentsel Tasarım Uygulamaları 1'inci ve 2'nci etaplarının olduğunu söylersem, ne denli büyük ölçekli çalışmalar yürüttüğümüz sanırım herkes tarafından net şekilde anlaşılacaktır" dedi.
SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ 69 YAPININ PROJESİNİ HAZIRLATILDI
Antakya’da depremden zarar görmüş sivil mimarlık örneği yapıların projelerinin elde edilmesi için gerekli ödenekleri aktararak tam 69 yapının projesini hazırlattıklarını ifade eden Ersoy, konuşmasına şu şekilde devam etti:
"2025 yılında da 28 adet yapının projeleri tamamlanmış olup, 70 adet yapının proje çalışmaları ve 51 yapının 3 boyutlu belgeleme çalışmaları halihazırda devam etmektedir. Hatay Müze Müdürlüğü teşhir salonlarında kurtarma çalışmaları sırasında, pano halinde toplam 1080 metrekare 72 adet mozaik kaldırılmıştır. Müze binası içinde ise 1125 metrekare ölçülerinde ağır ve orta hasarlı mozaik panoların restorasyon ve konservasyon uygulamaları devam etmektedir. Yine müzemizdeki ağır ve orta hasarlı 28 adet taş eser geçici depolara taşınmıştır. Hatay Necmi Asfuroğlu Arkeoloji Müzesi’nde ise 9 adet orta ve hafif hasarlı eserin restorasyon çalışmaları tamamlanmıştır."
'HATAY'IN KADİM TARİHİ, ÇOK YÖNLÜ BİR MESAİ GEREKTİRİYOR'
Deprem bölgesindeki 11 ili değerlendiren Bakan Ersoy, "Bu 11 ilin tamamını ele aldığımızda ise müzelerimizde hasar görmüş eserlerden 155’i restore edilmiştir. Depremin merkezi olan Kahramanmaraş şehrimizde Kahramanmaraş Müzesi Müdürlüğü envanterine kayıtlı hafif, orta ve ağır hasarlı 218 adet eser ile Elbistan Müzesi Müdürlüğü envanterine kayıtlı hafif ve orta, 6 adet eserin işlemleri devam etmektedir. Hatay Arkeoloji Müzemizde restorasyon çalışmaları etaplar halinde sürdürülmektedir. İnşallah yeni yüzü ile bu yıl açılışa hazır hale getirmiş olacağız. Müzemizin yanı sıra Hatay Eski Belediye Binası’ndaki çalışmalar tamamlanmış, Kurtuluş Caddesi’nin tarihi dokusunu ayağa kaldırmak amacıyla başlatılan kentsel tasarım uygulamalarında da sona gelinmiştir. Gerçekten de Hatay’ın kadim tarihi ve muazzam kültürel dokusu çok kapsamlı, çok yönlü yoğun bir mesai gerektiriyor. Bizler büyük bir dikkatle bütün bu gereklilikleri karşılamaktayız" diye konuştu.
'İSLAM'IN 1387 YILLIK KADİM MABEDİNİ YENİDEN İBADETE AÇTIK'
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün yürüttüğü bu çalışmaların yanı sıra bölgede çok değerli vakıf eserleri de bulunduğunu anlatan Bakan Ersoy, şöyle devam etti:
"Vakıflar Genel Müdürlüğümüz de bu eşsiz mirasın ayağa kaldırılması için 3 yıldır geceli gündüzlü bir mesai yürütmüştür. Asrın felaketi, Vakıflar Genel Müdürlüğümüz için geride yaklaşık 15 milyar liralık bir maliyet bırakmıştır. Zira 11 ilin tamamında depremden etkilenen toplam 377 vakıf eser tespit edilmiştir. Bunlardan 31’i maalesef tamamen yıkılmıştır. 144 eser ağır, 104 eser orta ve 98 eser hafif hasarlı olarak depremden çıkmıştır. 3 yıl sonunda, 33’ü Hatay’da olmak üzere çok şükür 109 eserimizi özgün haliyle ayağa kaldırmış bulunuyoruz. İnşallah kalan 268 eserin çalışmalarını da önümüzdeki haziran ayına kadar bitiriyoruz. Böylece gerek tamamen yıkılmış gerek farklı seviyelerde hasar almış olsun 11 ilimizdeki bütün vakıf eserlerimiz aslına döndürülmüş oluyor. Bu alandaki çalışmalarımıza bir örnek olarak Habibi Neccar Camii’ni gösterebiliriz. Sizlerin de bildiği gibi 27 Aralık’ta Sayın Cumhurbaşkanımızın teşrif ettikleri toplu açılış günü bizler de Anadolu’daki bu ilk camiyi, İslam’ın 1387 yıllık kadim mabedini yeniden ibadete açmıştık. Büyük yıkım yaşayan bu eseri; kubbesini tam 1400 ton hafifleterek, zemininden minaresine, mihrabından şadırvanına ve kalem işi bezemelerine kadar mümkün olan en özgün haliyle ayağa kaldırdık. Yaptığımız işlerde gösterdiğimiz titizlik ve hassasiyeti görmek isteyen herkesi Hatay’a gelip Habibi Neccar Camii’ni ziyaret etmeye davet ediyorum. Allah’tan dileğim odur ki bizlere bir daha böyle bir acı, böyle bir yıkım ve kayıp yaşatmasın."
‘SÖZLE DEĞİL ESERLE KONUŞUYORUZ’
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Hatay’daki programının ardından Malatya’ya geçti. Malatya Valiliği’ni ziyaret eden Bakan Ersoy, burada açıklamalarda bulundu. Bakan Ersoy, 3 yıllık süreçte yürütülen hizmetlere ilişkin bilgi verdi. Ersoy, tarihi yapıların 11 ilde yapımlarının tüm hızıyla devam ettiğini ve bu yılın haziran ayı itibariyle bütün vakıf eserlerinin ayağa kaldırılmış ve insanların hizmetine sunulacak hale getirileceğini söyledi. Ersoy, “Asrın felaketinin üçüncü yılında, yaşanan bu büyük afette ahirete irtihal eden bütün vatandaşlarımızı bir kez daha rahmetle yâd ediyorum. Aziz milletimizin iradesi ile vekalet ettiğimiz makamlarda yine sizlerin hiçbir zaman sıkıntı yaşamaması, sorunlarınızın ivedilikle çözülmesi, ihtiyaçlarınızın giderilmesi, istediğiniz hizmet ve eserlerin hayata geçirilmesi, sürdürülebilir bir huzur ve refah ikliminin hâkim kılınması için sarsılmaz bir irade ile çalışmaktayız. İnsanımızın beklentileri söz konusu olduğunda bu beklentinin önüne geçecek hiçbir bahaneyi kabul etmiyor; olmazcılara, yapılamazcılara asla kulak asmıyoruz. Sözle değil eserlerle, hizmetlerle konuşuyoruz. Çok şükür bugüne kadar mahcup olmadık. Asrın felaketinin ardında bıraktığı yıkımın karşısında da işte bu iradeyle, milletimizin birlik ve beraberliğinden aldığımız ilham ve güçle dimdik durduk. Elinden tutup ayağa kaldırması gerekirken tam aksine insanımızın umutlarını kırmak için meydana çıkanlara, felaket tellallığını siyaset zannedenlere, bittik tükendik düzeltemezler diyenlere karşın bizler Sayın Cumhurbaşkanımızın irade ve idaresi altında, halkımızla omuz omuza verip dünya tarihinin gördüğü en muazzam inşa ve ihya hareketlerinden birini hayata geçirdik” dedi.
‘AYNI KARARLILIK VE BİLİNÇLE HAREKET EDECEĞİZ’
Asrın felaketinin 3’üncü yılına kadar çok büyük işler halledildiğini ve geriye kalan kısmın da kararlılıkla en kısa sürede tamamlanacağını söyleyen Ersoy, “Cumhurbaşkanımızın asrın felaketinin hemen ardından bölgede halkımızla bir araya gelerek her şeyin yerine konulacağı sözünü verdiği o ilk günden üç yıl sonra bugün geldiğimiz noktaya bakarak gönül rahatlığıyla ifade ediyorum ki bu sözü yere düşürmemiş ve görevimizi yerine getirerek milletimizin başını öne eğdirmemiş olmak bizler için büyük bir huzur ve tarifsiz bir mutluluk vesilesidir. Şimdi kalan işleri de aynı kararlılık ve bilinçle en kısa sürede tamamlayacak, adeta yeni şehirlerin inşa edildiği geride bıraktığımız bu üç yıllık süreci inşallah nihayete erdireceğiz” diye konuştu.
‘DEPREMİN HEMEN ARDINDAN 11 İLİMİZDE ÇALIŞMA BAŞLATTIK’
Bakan Ersoy, depremin ardından kültür varlıklarının korunması kapsamında 11 ilde çalışma başlatıldığını belirten Ersoy, “Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak sorumluluk sahamızda atılması gereken adımları 6 Şubat’ın hemen ardından ivedilikle atarak bu milletin sahibi olduğu tarih ve kültür varlığına kol kanat gerdik. Depremlerden etkilenen kültür varlıklarının korunması amacıyla 11 ilimizde ağır hasar gören tarihi yapılardaki nitelikli malzemenin ayıklanarak envanterlenmesi ve restorasyona altlık oluşturması amacıyla çalışmalar gerçekleştirdik. Tespiti, tasnifi, temizleme ve belgeleme çalışmaları yapılan eserlerin envanter kayıtlarını tutuk ve geçici kazı evi depoları ile müze müdürlüklerine naklettik. Yine tescilli yapıların enkazlarını da belirlenen alanlarda muhafaza altına aldık. Hemen ardından da yıkılan ve hasar gören her bir yapı ve eserin özgün haliyle yeniden ayağa kaldırılarak hizmete, kullanıma ve ziyarete açılması için mesaimizi başlattık” ifadelerini kullandı.
‘ÖDENEK MİKTARIMIZ 7.3 MİLYAR LİRA’
Bakanlığa tahsis edilen proje ve uygulama işleri için kullanılan ödenek miktarının 7.3 milyar lira olduğunu söyleyen Ersoy, “Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz tam 5 bin 119 taşınmazın hasar tespit çalışmalarını gerçekleştirmiştir. Bu kapsamlı çalışma neticesinde söz konusu yapıların 364 tanesinin yıkılmış, 973 tanesinin ağır, bin 206 tanesinin orta ve bin 36 tanesinin az hasarlı olduğunu gördük. İnşa, onarım ve bakım çalışmaları için vakit kaybetmeden projelendirme çalışmalarını gerçekleştirdik. Bakanlığımıza tahsisli yapıların proje ve uygulama işleri için kullandığımız ödenek miktarı yaklaşık 7,3 milyar lira olmuştur. Bunun yanında özel mülkiyetteki tescilli yapılara yönelik hibe yardımı programı kapsamında bin 278 adet yapıya proje yardımı, 278 adet yapıya ise uygulama yardımı olmak üzere toplam bin 554 adet yapıya yaklaşık 2 milyar lira yardım sağladık” şeklinde konuştu.
’ZARAR GÖREN ESERKLERİN 63’Ü TAMAMLANDI'
Ersoy depremde zarar gören tarihi yapıların 63 tanesinin tamamlandığını ve devam eden iş sayısının da 21 olduğunu açıkladı.
Malatya’da depremden zarar gören eserlerin restorasyon ve tadilatı için 551 milyon lira ödenek aktarıldığını söyleyen Ersoy, “Takdir edersiniz ki tarihi ve kültürel varlıklarımız üzerinde yürütülen her çalışma; analiz ve projelendirmeden tutunuz da rölöve, restorasyon, statik, elektrik, mekanik, teşhir ve tanzim işlerine kadar uzanan çok yönlü uygulamalar gerektiriyor. Depremden etkilenen 11 ilimizin tamamına baktığımızda çok şükür son derece hassas yürütülmesi gereken bu işlerden tam 63 tanesini bugüne kadar tamamladık. Hâlihazırda deprem bölgesinin tamamında devam eden iş sayısı ise 21’dir. Yaklaşık 551 milyon lira ödenek aktararak Malatya’da başlatmış olduğumuz 6 iş başarıyla tamamlanmıştır. 3 ayrı yapı üzerinde ise restorasyon, bakım ve onarım çalışmalarımız devam etmektedir. Yine Malatya özelinde 14 adet yapının 3D belgeleme çalışmalarını tamamlamış bulunuyoruz. Ayrıca Yeşilyurt İlçesi, Hıroğlu Mahallesi, Adıyaman Caddesi’nde 8 adet yapının projelerinin yapılmasına yönelik ihale çalışmalarını başlattık. Bu yıl inşallah bunları da gerçekleştireceğiz” dedi.
Müzelerde deprem anında zarar gören eserler üzerine de açıklama yapan Ersoy, “Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüzün çalışmalarına dair son olarak, deprem bölgesinde bulunan müzelerdeki eserlerle ilgili verileri paylaşmak istiyorum. Doğal olarak bu eserlerden de hasar görenler olmuştur. Ancak özveriyle çalışan uzmanlarımızın mahir ellerinde her biri tek tek restore edilmeye başlanmış ve bugüne kadar 155 eser yeniden müzelerimizin teşhirine kazandırılmıştır. Malatya Müzesi’nde hasar görmüş 42 eserin tamamı restore edilmiştir. Yine Şanlıurfa, Osmaniye, Gaziantep ve Adıyaman müzelerimizin envanterine kayıtlı olan hasarlı eserlerin tamamının restorasyonu yapılmıştır. Elbistan Müzesi envanterine kayıtlı hasar gören 35 eserden ise 29’u üzerinde çalışmalar bitmiş, 6 eser üzerinde restorasyon işlemi devam etmektedir. Kahramanmaraş ve Hatay müzelerimizdeki eser restorasyonlarını da en kısa zamanda bitireceğiz” diye konuştu.
‘DEPREMDE 31 VAKIF KÜLTÜR VARLIĞIMIZ TAMAMEN YIKILDI’
Bakan Ersoy, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Deprem sahasındaki medeniyet mirasımız üzerinde çalışmalar yürüten bir diğer birimimiz de Vakıflar Genel Müdürlüğümüzdür. Yaşanan afet sonrasında bölgedeki vakıf kültür varlıklarımızdan 31 tanesinin tamamen yıkılmış, 144 tanesinin ağır, 104 tanesinin orta ve 98 tanesinin hafif hasarlı olduğu tespit edilmiştir. Somut birer eser olmalarının yanı sıra manevi olarak da milletimiz için çok büyük değer taşıyan bu 377 yapının yeniden inşa edilmesi, hasarlarının giderilerek özgün haliyle yeniden işlevsel kılınması için gereken adımları attık. Geldiğimiz noktada, inşa ve restorasyon çalışmaları tamamlanan 109 eser özgün haliyle hayata döndürülmüştür. Kalan 268 eserde de sona doğru yaklaşıyoruz. İnşallah bu yılın haziran ayı itibarıyla bütün vakıf eserlerimiz ayağa kaldırılmış, bakım ve onarımı yapılmış olarak yeniden insanımızın hayatına dâhil edilecektir. Bu süreçte Malatya’da hasar tespit edilen eserlerden 1’i tümden göçme, 11’i ağır hasarlı, 6’sı orta hasarlı ve 6’sı hafif hasarlı olmak üzere 24 adedine ilişkin ihale çalışmaları tamamlanmış ve restorasyon uygulamalarına başlanmıştır. Hâlihazırda 2 eserin restorasyonunu bitirdik. Kalan 22 vakıf eserimiz üzerinde yürütülen çalışmaları da ifade ettiğim gibi haziran ayı itibarıyla tamamlayacağız” ifadelerini kullandı.