İstanbul'da düzenlenen 'Küresel Ekonomik Dönüşüm Çağında Finansal Riskler ve Türkiye'nin Seçenekleri' konulu 'Yükselen Türkiye Zirveleri' programında konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Bizim ekonomi programı yani orta vadeli program yapılırken petrol fiyatları 60-65 dolar olacak bunu uluslararası ajanslar dediler. Biz de 60-65 'i baz aldık. Şu anda fiyat ne. Ocak - Nisan yani savaşın en yoğun olduğu dönemde 82 dolar olmuş ortalama. Peki vadeli piyasaların ima ettiği yıllık ortalama ne; 81 dolar. Yuvarlamak için 80 dolar olursa dolaylı ve doğrudan etkileri ne olur. 80 dolar olursa enflasyon baz senaryoya göre yaklaşık 2,8 - 3,5 puan yüksek olabilir" dedi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Haliç Yerleşkesi'nde düzenlenen 'Küresel Ekonomik Dönüşüm Çağında Finansal Riskler ve Türkiye'nin Seçenekleri' konulu Yükselen Türkiye Zirveleri programına katıldı. Programa Bakan Şimşek'in yanı sıra Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi rektörü Nevzat Şimşek, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Toplantıda küresel ekonomide yaşanan dönüşüm süreci, artan finansal riskler ve Türkiye'nin bu süreçte izleyebileceği politika seçenekleri ele alındı. Konuşmaların ardından toplu fotoğraf çekimi gerçekleştirildi.
'İKİNCİ BİR ÇİN ŞOKU İLE KARŞI KARŞIYA OLDUĞUMUZ HUSUS'
Programda konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Dünya hiçbir dönemde olmadığı kadar çok boyutlu yoğun bir belirsizlikle karşı karşıya. Bu belirsizliklerin bir kaynağı da jeopolitik riskler. Dünyanın dört köşesinde değişik derecelerde kutuplaşmalar, çatışmalar, gerilimler söz konusu. Dolayısıyla jeopolitik risk endeksi de tarihi zirvelerden bir seviyede. Kısa vadeye baktığımız zaman burada şunu görüyoruz: Bir kere İran, ABD, İsrail savaşının beraberinde getirdiği çok ciddi bir emtia fiyat şokuyla karşı karşıyayız. Bu savaşın beraberinde getirdiği geçici bir takım makroekonomik etkiler söz konusu. Küresel enflasyonda bir yükselme beklentisi, yükseliş beklentisi var. Finansal koşullarda bir miktar sıkılaşma riski söz konusu. Büyümede bir ivme kaybı konuşuluyor. Ama bizim için önemli olan ikinci bir Çin şoku ile karşı karşıya olduğumuz husus. Orta vadeye, uzun vadeye baktığımız zaman burada ne görüyoruz? Burada savaşlar, jeopolitik gerginlikler artık yeni normalmiş gibi. Gerçekten dünyanın birçok köşesinde bu gerilimler ve dönem dönem sıcak çatışmaya dönüşen maalesef dünya bir yeni normalle karşı karşıya" dedi.
'DÜNYA BÜYÜK BİR BORÇ SORUNU İLE KARŞI KARŞIYA’
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, "Dünya büyük bir borç sorunu ile karşı karşıya. Uzun süre faizler düşük seyrettiği için dünyada bu bir önemli sorun gibi görünmedi ama faizlerin yüksek seyrettiği bir ortamda bu soruna dönüşebilir. Bu sene için ve önümüzdeki dönem için emtia fiyatlarında düşüş öngörülüyordu. Özellikle enerji fiyatlarında bir düşüş öngörülüyordu. Fakat bu savaşla birlikte şu anda ciddi bir yükseliş söz konusu. Uluslararası kuruluşlar IMF, Dünya Bankası gibi bunlar ancak senaryo analizi yapabiliriz diyorlar. Referans senaryoda büyüme yavaşlayacak, enflasyon bir miktar geçici olarak yükselecek. Ama kötü buna aşağı yönlü ve çok daha en kötü durum senaryolarında çok daha dramatik, hem büyümede yavaşlama. Çünkü küresel büyümenin yüzde 2'nin altına düşmesi demek aslında resesyon demek. Dünya nüfus artışına oranla kişi başına gelirde aslında bir gerileme demek. Şimdi bizim için önemli olan hususlardan bir tanesi bizim ticaret ortaklarımız. Biz dünyaya mal ve hizmet satıyoruz. Geçen sene 400 milyar doların üzerinde, dünyada o civardan dünyaya mal sattık, hizmet sattık. İhracatımızın yüzde 95'inin gittiği ülkelerde büyüme geçen sene yüzde 2.4'tü, dünya büyümesinin bir puan altındaydı. Bu sene IMF'nin tahminleri bunlar, bu da referans senaryo makul bir senaryo, yüzde 1.6'ya gerileyecek. Bizim mal sattığımız ülkelerde talep zayıflayacak" ifadelerini kullandı.
'SAVAŞIN BERABERİNDE GETİRDİĞİ ÖNEMLİ ARZ ŞOKUYLA KARŞI KARŞIYAYIZ'
Bakan Şimşek, "Karşımıza büyük bir trend çıkıyor. Bizim içinde büyük bir fırsat. Küresel savunma sanayii harcamaları. Türkiye burada büyük bir fırsat penceresi görüyor. Küresel savunma sanayi harcamaları 2,6 trilyon dolardan 6,6 trilyon dolara çıkacak. Dolayısıyla savunma sanayisinde Türkiye çok güçlü bir altyapıya sahip. Bundan dolayı da biz bunu büyük bir fırsat olarak görüyoruz. Aynı zamanda Türkiye’nin caydırıcılığını artıran önemli bir faktör. Küresel ekonomi kısa vadede savaşın beraberinde getirdiği önemli arz şokuyla karşı karşıyayız. Bu şok önemli bir şok. Biz bunu yönetiyoruz ama bu küresel ekonomi açısından kısa vadede belirsizliği artırmış durumda. Orta uzun vadede dünyanın karşı karşıya olduğu büyük meydan okumalar var. Bu meydan okumalara karşı biz ülkemizi doğru ve güçlü bir şekilde konumlandırıyoruz ve fırsat penceresinden olaylara bakıyoruz" şeklinde konuştu.
'ENFLASYONUN AŞAĞI YÖNLÜ DÜŞÜŞ TRENDİNDE BİR DEĞİŞİKLİK OLMAYACAK'
Bakan Şimşek, "Enflasyon 2022’de yüzde 85 ile Ekim ayında zirveyi buldu yılı yüzde 64 ile kapattı. Ondan sonra 2023’te enflasyonu yüzde 65’te tuttuk. Dezenflasyon 2024’te başlamış, yüzde 44. Geçen sene yüzde 31, şu anda da yüzde 31 civarı. Geçici olarak son 1-2 aydaki gelişmeler etkiler. Enflasyonun aşağı yönlü düşüş trendinde bir değişiklik olmayacak, bu bir kazanımdır. Cari açık ciddi bir düşüş trendindeydi. Şimdi diyeceksiniz ki geçen sene yükseldi. Geçen seneki açık altın hariç, altın ithalatı hariç yüze 0.6. Cari açık temelde düzelme sürecinde. Bu sene, petrol şoku nedeniyle, bölgedeki savaş nedeniyle cari açık daha da yükselecek. Ama bu bir geçici. Büyüme, dünyada büyüme son 3 yılda yaklaşık 3 ile yani 3.3 ile 3.4 arası gitmiş gelmiş dünyada. Ama ticaret ortaklarımızdaki büyüme yüzde 2 - 2.5 arası. Ticaret, bizim ortaklarımız, al sat yaptığımız ülkeler. Biz ne kadar büyümüşüz? Yüzde 4 civarı bir büyüme var. 2026 yılındayız, büyük bir şok var ve bu şok dünyaya paralel bir şekilde Türkiye'de bir miktar enflasyonu, bütçe açığını, cari açığı etkileyecek, büyümeyi etkileyecek. Etkilemeyecek demek, bir var olan bir gerçekliği inkarla eş değer" dedi.
'ENFLASYON 2,8-3,5 PUAN YÜKSEK OLABİLİR'
Bakan Şimşek, "Bizim ekonomi programı yani orta vadeli program yapılırken petrol fiyatları 60-65 dolar olacak bunu uluslararası ajanslar dediler. Biz de 60-65 'i baz aldık. Şu anda fiyat ne. Ocak - Nisan yani savaşın en yoğun olduğu dönemde 82 dolar olmuş ortalama. Peki vadeli piyasaların ima ettiği yıllık ortalama ne; 81 dolar. Yuvarlamak için 80 dolar olursa dolaylı ve doğrudan etkileri ne olur. 80 dolar olursa enflasyon baz senaryoya göre yaklaşık 2,8 - 3,5 puan yüksek olabilir. Fiyatlama davranışı önemli. Bu teknik model çıktısı. Cari işlemler dengesi burada dış ticaret var burada turizm var burada petrolün doğal gazın etkisi var. Burada da mili gelire oranla 0,7 ile 1,1 puan. Büyüme biraz yavaş seyredebilir; 0,5 puan ile 3,2 yani 3,8 yerine 3 civarına inebilir. Bütçe açığı biz 3,5 öngörmüşüz belki 4 civarı olabilir. Özetle savaşın şu an itibariyle teknik olarak petrol fiyatları yılın tamamında 80 dolar olursa, tabii 90 dolar olursa daha kötü, 100 dolar olursa daha da kötü; 70 dolar olursa etki daha da az olur. Özetle şu anda ancak bir senaryo analiziyle bunlar yapılabiliyor" ifadelerine yer verdi.
'SAVUNMA SANAYİ BİZİM SANAYİMİZİN KURTULUŞ REÇETESİDİR’
Bakan Şimşek, "Savunma sanayi bizim sanayimizin kurtuluş reçetesidir. Özetle, Türkiye yeni bir sanayi devriminin savunma sanayinin, yani kaldıraç görevini gördüğü bir dönemin eşiğindedir. Ya kötümser olunabilir mi ya? Ben kötümser olamıyorum. Dolayısıyla bir dönüşüm ihtiyacı var. Yeşil dönüşüm; bu bir ideolojik saplantı değil. Türkiye enerji ithalatına 1.1 trilyon dolar ödemiş. Ne zaman? AK Parti hükümetleri döneminde. 1.1 trilyon dolar. Dış borcumuzun iki katı, özel sektör borcu dahil. Peki bunu azaltmak bunun ideolojik bir boyutu olabilir mi? Bunu azaltmak ekonomi giriş dersine yani denk geliyor. Çok basit bir konu. Dolayısıyla 1.1 trilyon dolarlık faturayı azaltmak için biz yeşil dönüşümü hızlandıracağız. Bunun ideolojiyle alakası yok" dedi.