SABANCI ÜNİVERSİTESİ VE MELİSA SABANCI TAPAN’DAN YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA “İNSAN KALMAYA” ODAKLANAN YENİ PLATFORM: AI.SU

Yapay zekâ sistemlerinin ulaştığı noktayı bir teknolojik sıçramanın ötesinde varoluşsal bir eşik olarak değerlendiren Sabancı Holding Yönetim Kurulu Üyesi ve Sabancı Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi Melisa Sabancı Tapan, bu alandaki akademik birikimin toplumsal bir faydaya dönüştürülmesine öncülük ediyor. Melisa Sabancı Tapan’ın liderliğinde ve Sabancı Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Leblebici’nin katılımı ve desteğiyle hazırlanan AI.SU, yapay zekâ çağında değerler sistemini, karar alma süreçlerini ve insan ilişkilerini farklı disiplinlerin merceğinden tartışmaya açan bir oluşum olarak konumlanıyor. Bu oluşumun ilk çıktısı olan videocast/podcast serisi ise 30 Nisan itibarıyla yayına girdi. Teknik jargonlardan arındırılmış diliyle hazırlanan seri, yapay zekâ tartışmalarını geniş kitleler için daha erişilebilir kılmayı hedefliyor.

PROF. DR. YUSUF LEBLEBİCİ - MELİSA SABANCI TAPAN

MELİSA SABANCI TAPAN: "MESELE YALNIZCA TEKNOLOJİNİN NE KADAR İLERDİĞİ DEĞİL, BU HIZIN İÇİNDE İNSAN OLARAK NEYİ KORUYACIMIZ"

Yapay zekâ ve toplum ilişkisinin hem insani hem de varoluşsal açıdan kritik bir eşik olduğuna dikkat çeken Melisa Sabancı Tapan, şunları söyledi: “Bugün yapay zekâyı konuşurken çoğu zaman hızdan, verimlilikten ve kapasiteden söz ediyoruz. Oysa asıl mesele, bu teknolojik dönüşümün içinde insan olarak neyi koruyacağımız. Empatiyi, şefkati, hakkaniyeti, insan onurunu ve gerçek bağ kurma kapasitemizi birlikte taşıyıp taşıyamayacağımızı konuşmamız gerekiyor. AI.SU’yu bu yüzden önemsiyorum. Amacımız, yapay zekâyı yalnızca uzmanların değil, daha geniş toplum kesimlerinin de anlayabildiği, takip edebildiği ve üzerine düşünebildiği bir mesele haline getirmek. Çünkü insan kalabilmek; sadece teknolojiyi geliştirmekle değil, onunla nasıl bir gelecek kurmak istediğimize birlikte karar verebilmekle mümkün.”

EKONOMİDEN PSİKOLOJİYE, POPÜLER KÜLTÜRDEN GÜNLÜK YAŞAMA YAPAY ZEKÂ

Yapay zekâyı yalnızca teknoloji dünyasına ait, uzak ve soyut bir kavram olarak değil; gündelik hayatın içinde kararlarımızı, ilişkilerimizi, alışkanlıklarımızı ve geleceğe bakışımızı etkileyen somut bir dönüşüm olarak ele alan AI.SU’nun konukları, yapay zekâyı farklı alanlardaki gerçek etkileriyle görünür kılacak isimlerden seçildi. Ekonomiden psikolojiye, uzay bilimlerinden popüler kültüre uzanan bu geniş çerçevede; Microsoft Corporate Vice President (CVP) ve AI Frontiers Lab Yönetici Direktörü Dr. Ece Kamar, Harvard Üniversitesi Astronomi Bölümü Profesörü Prof. Dr. Avi Loeb, Les Benjamins Kurucusu Bünyamin Aydın, Sabancı Üniversitesi Finans Kürsüsü Başkanı Prof. Dr. Özgür Demirtaş ve University of California Berkeley Öğretim Üyesi Psikolog Prof. Dr. Özlem Ayduk gibi uluslararası ölçekte öne çıkan isimler yer alıyor.

AI.SU, Sabancı Üniversitesi’nin YouTube, Spotify ve Meta hesapları üzerinden izleyicilerle buluşuyor. Yayınlanacak içerikleri aşağıdaki linkler üzerinden takip edebilirsiniz.

ABD’deki Northwestern Üniversitesi’nden mühendisler, biyolojik nöronlarla uyumlu elektrik sinyalleri üretebilen esnek ve düşük maliyetli yapay sinir hücreleri geliştirdi. Çalışmada, bu yapay hücrelerin laboratuvar ortamında fare beyin dokusu üzerinde yapılan testlerde gerçek nöronları başarıyla uyardığı ortaya kondu. Geleneksel bilgisayar sistemlerinin, sabit ve sert silikon tabanlı yapılar üzerine kurulu milyarlarca transistörden oluştuğu, beynin ise çok daha esnek, üç boyutlu ve sürekli değişen bağlantılardan oluşan bir ağ şeklinde çalıştığı belirtildi. Bu farkın, bilim insanlarını daha düşük enerjiyle daha karmaşık işlemler yapabilen biyolojik sistemleri taklit etmeye yönelttiği aktarıldı.

Araştırma kapsamında geliştirilen yapay nöronların üretiminde, yarı iletken özellik taşıyan molibden disülfür ve iletken grafen içeren özel elektronik yazıcı maddesi kullanıldı. Bu malzemeler, ‘aerosol jet’ olarak bilinen püskürtme tekniğiyle esnek polimer yüzeylere basılarak üretildi. Ortaya çıkan yapının, gerçek nöronların sinyal üretim biçimini taklit edebilen karmaşık elektriksel tepkiler oluşturabildiği ifade edildi.

Uzmanlara göre bu gelişme, yalnızca tıp alanında değil, aynı zamanda yapay zeka donanımlarında da önemli sonuçlar doğurabilir. Özellikle enerji ve su tüketimi yüksek olan mevcut sistemlere alternatif olarak, çok daha az enerji harcayan, çevre dostu ve biyolojik dokularla entegre olabilen yeni nesil işlemcilerin önünü açabilir.

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), 54 yıl aradan sonra Ay'ın çevresine yönelik başlattığı insanlı yolculuk sürerken, sanal medya hesabından yeni bir paylaşım yaptı. Kurumun sanal medya hesabından yapılan fotoğraflı paylaşımda, 1972 yılındaki Apollo 17 görevi sırasında çekilen Dünya fotoğrafı ile Artemis 2 mürettebatı tarafından dün çekilen Dünya karesi yan yana getirildi.

İnsanlığın uzay yolculuğundaki gelişimine değinilen paylaşımda, “Son 54 yılda çok yol kat ettik ama değişmeyen bir şey var: Evimiz uzaydan harika görünüyor! Soldaki görüntü 1972'de Apollo 17 mürettebatı, sağdaki ise dün Artemis 2 mürettebatı tarafından çekildi” ifadelerine yer verildi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, sanal medya hesabından SOMJ füzesinin kabiliyetlerini gösteren videoyu paylaştı. SOM-J’nin stratejik sahada Türkiye’nin caydırıcılığını önemli ölçüde artıracağını vurgulayan Kacır, "TÜBİTAK SAGE imzalı milli seyir füzemiz SOMJ, canlı harp başlığıyla gerçekleştirilen son atış testinde hedefini tam isabetle vurdu. Alçaktan uçuş kabiliyeti ve yüksek manevra yeteneğiyle kritik taarruz görevleri için geliştirilen füzemiz; yüksek hassasiyet ve düşük görünürlük özellikleriyle sahada önemli bir güç çarpanı olacak" dedi.

BAKAN KACIR: 'ENTEGRASYON SÜREÇLERİ SÜRÜYOR'

Bakan Kacır, SOM-J’nin KAAN ve KIZILELMA platformlarına entegrasyon sürecinin de tüm hızıyla sürdüğünü bildirdi. Füzenin teknik özelliklerine ilişkin bilgi veren Kacır, SOM-J’nin düşük görünürlük, yüksek manevra kabiliyeti, atış sonrası kontrol ve ağ destekli harekat yetenekleriyle öne çıktığını belirtti. Bakan Kacır, füzenin kızılötesi görüntülemeli arayıcı başlık, otomatik hedef algılama ve zırh delici harp başlığına sahip olduğunu; kara hedeflerinin yanı sıra sabit ve hareketli su üstü unsurlara karşı da etkin şekilde kullanılabildiğini ifade etti. Kacır açıklamasında ayrıca, "Bu başarıda katkısı olan tüm paydaşlarımızı, gece gündüz gayret gösteren mühendislerimizi ve teknisyenlerimizi tebrik ediyorum" ifadelerine yer verdi.

MKE'den yapılan açıklamaya göre; MKE, yalnızca kara ve hava platformlarıyla sınırlı kalmayarak deniz ortamına yönelik de yeni çözümler geliştiriyor. Bu kapsamda en dikkat çeken ürünlerin başında ise PİRANA KİDA geliyor. Asimetrik harp koşulları göz önünde bulundurularak, etkili-basit-ucuz (EBU) yaklaşımıyla MKE mühendislerinin geliştirdiği PİRANA KİDA, envantere girdiğinde Deniz Kuvvetleri’nin yeni vurucu gücü olacak.

FARK EDİLMEDEN HEDEFİ İMHA EDECEK

PİRANA, sadece tek başına değil sürü konseptiyle de saldırı gerçekleştirme kabiliyetine sahip. Operasyon sırasında sürüde yer alan PİRANA’lardan bazıları hedef bölgesinde hareket ederek düşman radar ve savunma sistemlerinin dikkatini üzerine çekerken; tasarımı ve özel kaplaması sayesinde düşük radar kesit alanına sahip olan PİRANA üzerinde bulunan harp başlığı ile fark edilmeden hedefi imha edecek. Pirana, radyo frekans (RF) ve SATCOM uydu iletişimi sayesinde uzaktan kumandalı ya da otonom modda operasyon gerçekleştirebiliyor. Uydu kontrol kabiliyeti sayesinde coğrafi kısıtlamaları ortadan kaldıran sistem, binlerce kilometre uzaktan kesintisiz olarak sevk ve idare edilebiliyor. Böylece operasyonel menzil sorunu tamamen ortadan kaldırılmış oluyor. 40 knotun üzerindeki hızı ve yüksek manevra kabiliyeti sayesinde hızlı müdahale gerektiren senaryolarda önemli avantaj sağlayan PİRANA, taşıdığı 100 kilogramağırlığındaki harp başlığıyla 200 deniz milini aşan görev menzili ile uzun mesafelerde de görevini başarıyla icra edebiliyor.

İHA VE İNSANSIZ DENİZ ARACI ENTEGRASYONUNDA ÖNEMLİ BAŞARI

2025 yılında gerçekleştirilen test faaliyetlerinde PİRANA, yaklaşık 3,5 metre büyüklüğündeki bir hedefe tam isabet sağlayarak imha etmişti. PİRANA’nın test sürecinde dikkat çeken bir diğer gelişme ise insansız hava araçlarıyla kurulan entegrasyon oldu. Haziran 2025’te gerçekleştirilen faaliyetlerde TCG Anadolu, Bayraktar TB3 ve PİRANA KİDA arasında veri bağı kurularak sistemlerin birlikte çalışabilme kabiliyetleri test edildi. Test senaryosunda PİRANA ilk aşamada TCG Anadolu üzerindeki komuta kontrol istasyonundan yönetildi. Daha sonra kontrol, gemiden havalanan Bayraktar TB3 insansız hava aracına devredildi. İHA üzerinden yönlendirilen sistem, 3,5 metre büyüklüğündeki hedefe hassas şekilde yönelerek başarılı bir vuruş gerçekleştirdi. Bu testle birlikte insansız hava araçlarının insansız deniz araçlarını kontrol edebilmesi yönünde Türkiye’de önemli bir kabiliyet ortaya konmuş oldu.

Şirketten yapılan yazılı açıklamaya göre; Türk savunma sanayinde yenilikçi ve milli sistemler geliştiren ve ileri teknolojilerini yurt dışına da taşıyan STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret A.Ş., milli mühendislik yetkinlikleri ile NATO'daki rolünü büyütmeye devam ediyor. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı öncülüğünde, NATO’ya bugüne kadar çok sayıda proje geliştiren STM, komuta kontrol alanında bir sözleşme imzaladı.

NATO'daki karar vericiler ve komuta kademesi için haberleşme ve bilgi sistemlerinin temini, kurulumu ve idamesinden sorumlu NATO İletişim ve Bilgi Ajansı (NCI Agency) ile STM arasında NATO Integration Core (INT-CORE) Projesi'nin modernizasyonu ve yeni teknolojik alt yapılar kazandırılması için 2024 yılında sözleşme imzalandı.

NATO INT-CORE YENİ KABİLİYETLER KAZANACAK

NATO'nun bilgi sistemlerini daha etkin bir şekilde çalıştırmak ve karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla geliştirdiği NATO INT-CORE projesi ile farklı sistemlerinde gelen bilgiler standart hale getiriliyor ve sahadaki durumsal farkındalığın artmasına katkı sağlanıyor. NATO INT-CORE projesinde, STM'nin kazandıracağı yenilikler arasında 'lake diver' ön plana çıkıyor. 'Data Lake' adı verilen 'veri gölü' savaş alanındaki farklı sistemlerden gelen büyük hacimli bilgileri bir araya getirirken; 'lake diver', bu veriler arasında anlamlı bağlamlar kurarak karar alıcılar için en kritik bilgileri öne çıkarıyor. Lake diver, büyük veri havuzlarında arama, filtreleme ve modelleme yaparak kritik bilgileri, haritalar ile askeri karar vericilere sunuyor ve doğru kararların alınmasını sağlıyor.

STM GENEL MÜDÜRÜ GÜLERYÜZ: 'NATO'YA İLERİ TEKNOLOJİLER GELİŞTİRİYORUZ'

Açıklamada görüşlerine yer verilen STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, STM'nin bugüne kadar ileri mühendislik kabiliyetleri ile NATO için birçok proje geliştirdiğini, son olarak NATO'nun istihbarat alt yazılım projesine imza attıklarını belirterek, "Güvenlik ve savunma alanında uluslararası başarılarımıza bir yenisini daha eklemekten gurur duyuyoruz. 32 farklı ülkenin üye olduğu ve dünyanın en büyük askeri ittifakı NATO'da çok sayıda farklı bilgi sistemleri mevcut. INT-CORE projesi, NATO'nun farklı bilgi sistemlerini bir arada çalışabilir hale getiren bir teknolojik altyapı. Farklı sistemlerden gelen veriler, standart bir hale getiriliyor. Bu sayede savaş alanında hangi bilgiye ihtiyaç varsa doğru zamanda, doğru kişilere iletilmesi sağlanıyor. INT-CORE projesinin gelişimi, bakımı ve destek hizmeti için daha önce 5 yıl boyunca mühendislik hizmeti sağladık. Edindiğimiz bu tecrübe ile şimdi de INT-CORE projesine hem modernizasyonu gerçekleştiriyor hem de yeni yetkinlikler kazandırıyoruz. Yeni özellikler arasında, 'Lake diver' da bulunuyor. Lake diver, NATO INT-CORE’da, veri tabanındaki hacimli bilgileri etkin bir şekilde analiz ederek, karar vericilerin haritalar üzerinde verileri anlamlandırmasına olanak sağlayacak. Şubat ayında projenin 7'nci paketinin kabulünü yapacağız. NATO'nun en büyük dijital tatbikatı olan CWIX'te INT-CORE’nin bu yetkinliklerini aktif olarak kullanılmasını sağlıyoruz ve bu yılki tatbikatta da yeni versiyonu kullanacağız. Türk mühendisliğini uluslararası arenada başarıyla temsil etmeye devam edeceğiz" dedi.

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Ay'a dönüş programı Artemis'in ilk mürettebatlı misyonu ‘Artemis 2'nin en erken nisan başında yapılmasının planlandığını bildirdi.

Açıklamada, görev için en erken tarihin 1 Nisan olarak öngörüldüğü ve roketin 19 Mart'ta yeniden fırlatma rampasına taşınmasının planlandığı kaydedildi.

NASA yetkilisi John Honeycutt, göreve ilişkin düzenlenen basın toplantısında, ‘Artemis 2’ misyonunun yüksek riskler barındırdığını belirtti. Honeycutt, “Yanlış gidebilecek her şeyi değerlendirdiğimizden ve tüm riskleri analiz ettiğimizden emin olmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.

New England Biolabs ve Yale Üniversitesi'nden araştırmacılar, hastanelerde sıkça görülen dirençli bir bakteriyi hedef alan virüsü 28 farklı sentetik DNA parçası kullanarak inşa ettiklerini bildirdi. Uzmanların geliştirdiği bu yeni teknikle fiziksel bir virüs örneği gerekmeden, sadece sekans verisiyle virüsün tüm genomunun hücre dışında birleştirildiği ve laboratuvar ortamında aktif bir avcıya dönüştürüldüğü belirtildi. Ayrıca kişiselleştirme imkanı sunan bu yöntemle virüsün kuyruk liflerinin değiştirilerek farklı bakteri türlerini hedef almasının sağlandığı da aktarıldı.

Bilim insanları, bu yeni yöntemin tehlikeli patojenlerin laboratuvarda saklanma zorunluluğunu ortadan kaldırarak daha güvenli ve hızlı bir tedavi imkanı sunacağını kaydetti. Özelleştirilmiş virüslerin sipariş üzerine üretilebilmesinin, hem hastalıkların tedavisinde hem de içme suyundaki bakterileri tespit eden biyosensörlerin geliştirilmesinde kritik bir rol üstleneceği ifade edildi.

Bakan Kacır, sanal medya hesabından yaptığı paylaşımda, bilim insanları, öğrenciler, girişimciler, uzay şirketleri ve çok sayıda ülkenin uzay ajansını bir araya getirecek dev organizasyon için hazırlıkların hız kesmeden sürdüğünü belirtti. Kongreye yönelik çalışmalar kapsamında Kongre Yönlendirme Komite Toplantısı'nın, paydaş kurum temsilcilerinin katılımıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nda gerçekleştirildiğini aktaran Kacır, Türkiye'nin uzay alanındaki iddiasının bu etkinlikle bir kez daha küresel ölçekte ortaya konulacağını vurguladı.

Bakan Kacır, "Dünyanın en büyük uzay etkinliği olan Uluslararası Uzay Kongresi'ne, 5-9 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya'da ev sahipliği yapacağız. Bilim insanları, öğrenciler, girişimciler, uzay şirketleri ve çok sayıda ülkenin uzay ajanslarının buluşma adresi olacak bu dev organizasyon için hazırlık çalışmalarına hızla devam ediyoruz. Kongre Yönlendirme Komite Toplantısı'nı paydaş kurum temsilcilerimizin katılımı ile bakanlığımızda gerçekleştirdik. Ülkemize yakışan, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde hayata geçirdiğimiz Milli Uzay Programı ile Türkiye'nin uzay bilimi ve teknolojilerindeki yükselişini dünyaya duyuran ve uzay çalışmalarının insanlığın ortak geleceğine hizmet etmesini sağlayan bir etkinliğe imza atacağız" dedi.

Alper Gezeravcı'nın ISS'deki görevi sona erdi. Gezeravcı ile birlikte 4 astronot, yapılan hazırlıkların ardından ISS’den Dragon kapsülüne geçti. Hazırlıkların ardından kapsülün kapıları kapatıldı.

Gerekli prosedürlerin tamamlanmasının ardından ISS'den ayrılma gerçekleşti ve Gezeravcı'nın dünyaya yolculuğu başladı. Kapsülün, 48 saat sürmesi öngörülen yolculuğun ardından Amerika Birleşik Devletleri’nin Florida açıklarında okyanusa inmesi bekleniyor.

BAKAN KACIR: ADAM DÖNÜYOR

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, yolculukla ilgili sosyal medya hesabından ‘Adam dönüyor’ notuyla paylaşım yaptı. Kacır, "Alper Gezeravcı, Türkiye’nin insanlı ilk uzay misyonunu gerçekleştirdi. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda Türk bilim insanları tarafından hazırlanan 13 bilimsel deneyi tamamladı. Türk gençliği ve gelecek nesiller için ilham kaynağı oldu" dedi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada ise "Gezeravcı ve mürettebatı, 2 gün sürecek uzun yolculuk sonunda 9 Şubat 2024 Cuma günü Türkiye saati ile 16.30’da Dünya’ya inecek. Bu yolculuk, Dragon kapsülünün şu ana kadar yaptığı en uzun transfer süresi olarak rekor kıracak" ifadelere yer verdi. 

BAKAN KACIR, GEZERAVCI İLE GÖRÜŞTÜ

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Alper Gezeravcı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan ayrılmadan önce görüşme gerçekleştirdi. Bakan Kacır, görüşmeye ilişkin videoyu sosyal medya hesabından paylaştı. Görüşmede Gezeravcı, bütün görevin planlanan şekilde gerçekleştirildiğini belirtti. Gezeravcı, "14.00’da istasyondan ayrılışı gerçekleştirdikten sonra daha önce gerçekleşmiş görevlere göre daha uzun olacak şekilde planlama yapıldı. Takriben 47 saatlik uçuş sürecinden sonra 9 Şubat’ta Türkiye saati ile 16.00’da Florida’nın doğu sahiline, muhtemelen Daytona Beach ya da Cape Canaveral açıklarına iniş yapmayı planlıyoruz. Bir de alternatif planlamamız var; farklı hava durumu senaryoları gerçekleşirse bu da 56 saat" dedi.

Görev hakkında duygularını paylaşan Gezeravcı, "Başta bu görevin bugünlere erişmesinde güçlü iradesini ortaya koyan Sayın Cumhurbaşkanımız, ardından görevin hazırlık süreçlerinden bugüne gelene kadar ki bütün süreci kapsayacak şekilde siz ve bakanlığımızın bütün personelinin bugünlere kadar gece gündüz sağlamış olduğu destek için minnettarım. Her anımızda yanımızda oldunuz. Bütün hazırlık süreçlerinde, ihtiyaçlarımızda ve burada görevin icrasında gece ya da gündüz mefhumu gözetmeksizin, sürekli iletişim kanallarını açık tutarak her türlü ihtiyacımıza karşılık verdiniz. Bizler, bu görev esnasında devletimizin güçlü duruşunu yanımızda hissettik, hiçbir şekilde yalnız bırakmadığınız için hepinize minnettarım" diye konuştu.

"TARİHE YENİ BİR SAYFA AÇTI''

Bakan Kacır da, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Cumhurbaşkanlığı’na ait uçakla Gezeravcı’nın Türkiye’ye dönmesi için talimat verdiğini söyledi. Kacır ayrıca paylaşımında, "İlk astronotumuz Alper Gezeravcı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan ayrılmasının hemen öncesinde bir görüşme gerçekleştirdik. Her zamanki gibi özgüven ve cesaret sahibiydi. Türk milletinin iftihar kaynağı olan İnsanlı İlk Uzay Görevine ve Türk Uzay Bilim Misyonuna imza atarak, tarihte yeni bir sayfa açtı. Önce dünyaya ve kısa zaman sonra da ülkemize dönmesini heyecanla bekliyor olacağız. En çok da, ilham kaynağı olduğu Türk gençleriyle ve çocuklarımızla birlikte. Yolun açık olsun" ifadelerini kullandı. 

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Astronotumuz Alper Gezeravcı’nın dahil olduğu Ax-3 ekibini taşıyan Dragon kapsülünün kapağı kapandı” dedi.

Kacır, daha önce yaptığı açıklamada, koşulların uygun göründüğünü, Gezeravcı ve 3 astronotun Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan (ISS) dünyaya dönüşünün 17.05’te başlayacağını duyurmuştu.

Dünyanın dört bir yanından üst düzey resmi delegasyonların katılımı ile gerçekleşen fuar, savunma endüstrisinin kara, deniz ve hava savunma sektörlerindeki en son teknolojilerini içeriyor.

Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün World Defense Show Fuarı hakkında şu değerlendirmelerde bulundu:

“Biz burada Türk firmaları ve Savunma Sanayii Başkanlığı olarak ülkemizi temsil etmeye çalıştık. Sadece Savunma Sanayii Başkanlığı ya da sadece burada yer alan büyük firmalarımız, entegratör firmalarımız, alt yüklenicilerimiz değil, tüm savunma sanayiimizi temsil edecek şekilde burada yer aldığımızı değerlendiriyorum. World Defense Show’da 63 firmayla, en çok katılım sağlayan ikinci büyük katılımcı olarak yer alan ülke konumundayız. Toplam alanın yüzde 15’ini Türk firmalarımız doldurdu. Alan itibari ile de en fazla alanı kullanan ülke konumundayız. Fuarın dışında gün içerisinde çeşitli toplantılar da gerçekleştirdik. Şirketlerimizin İyi Niyet Anlaşmaları, geleceğe yönelik planlamalarını ortaya koydukları anlaşmalar da gerçekleştirdik. Hemen hemen her firmamızın irili ufaklı, geleceğe yönelik uzun süreli çalışmaları içeren birçok anlaşması var ve fuar boyunca da bunlar planlandı ve devam edecek. Biz de burada muhataplarımız ile görüşmeler yapıyoruz. Dünyanın değişik yerlerinden katılan, bizim de ilişki içerisinde olduğumuz ülkelerin yöneticileri ile Bakanları ya da Savunma Sanayii Başkanlığı muhataplarımız ile toplantılarımız yapılıyor. Stantlara baktığımız zaman şirketlerimiz kullandıkları alt sistemleri veya faydalı yükleri veya mühimmatları kendi ürünlerinde de sergiliyorlar. Olası fırsatlar konuşulurken toplantılara birbirlerini davet ediyorlar. Bu çok güzel bir gelişme. Biz bunların olumlu sonuçlarını ilerleyen zamanlarda daha da çok göreceğiz diye umut ediyorum. Hayırlı, uğurlu olmasını temenni ediyorum.”  

Tüm savunma alanlarında ağ oluşturması, ortaklık kurması, bilgi paylaşımı yapması, yenilikleri ve yetenekleri keşfetmesi için önemli bir platform oluşturan fuar, 8 Şubat’a kadar devam edecek.

Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, "Bu benzersiz yolculukta edindiğim deneyimlerle, ülkemizin bilim ve teknoloji alanında attığı adımlara değer katmak için ülkeme dönmeyi sabırsızlıkla bekliyorum" dedi.

ALPER GEZERAVCI: "ÜLKEMİZİN BİLİM VE TEKNOLOJİ ADIMLARINA DEĞER KATMAK İÇİN SABIRSIZLIKLA BEKLİYORUM"

Alper Gezeravcı, dünyaya dönüşünün bir kez daha ertelenmesine ilişkin sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Gezeravcı, "Araladığımız yeni dünyanın penceresinden selamlar! Yükselen ay yıldızımızın ışığında, bilim ve keşfin sınırlarını genişletirken, bu anın kıymetini ve sorumluluğunu derinden hissediyorum. Dünyaya dönüş için biraz daha bekleyeceğiz. Bu benzersiz yolculukta edindiğim deneyimlerle, ülkemizin bilim ve teknoloji alanında attığı adımlara değer katmak için ülkeme dönmeyi sabırsızlıkla bekliyorum" dedi. 

Gezeravcı deneyler ile ilgili olarak,  “Uluslararası Uzay İstasyonu’na kenetlenir kenetlenmez, öncelikle biyolojik ve biyoteknolojik deneylerimizin düzeneklerini hazırlayarak bitki ve yosun deneylerimizi başlattık.

Bu deneylerden biri olan CRISPR-GEM’de, genetik mühendislik yöntemlerinden CRISPR tekniğini kullanarak bitkilerin sağlığını ve verimini artırmayı hedefliyoruz. Türk bilim insanlarımızın bu kıymetli çalışmaları için gayret göstermek o kadar gurur verici ki” ifadelerine yer verdi. 

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Bursa’da GUHEM’de uzaya çıkan ilk Türk astronot Alper Gezeravcı ile Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki (ISS) 7’nci gününde video konferans ile görüştü. Yaklaşık 20 dakika süren görüşmede Bakan Kacır'ın yanında TEKNOFEST yarışmacıları ve girişimciler de yer aldı. Bakan Kacır, arkasında Türk bayrağı bulunan Alper Gezeravcı'ya "İnsanlı ilk Türk uzay bilim misyonunu inşallah sağlıkla gerçekleştirip dünyaya ve ülkemize dönmenizi diliyoruz. Sizi çok iyi gördüm. Nasılsınız?" diye sordu. Gezeravcı ise Bakan Kacır'ı Uluslararası Uzay İstasyonunda misafir etmekten son derece mutlu olduğunu belirterek şöyle konuştu:

"Ülkemiz adına bu tarihi görevi gerçekleştirmiş olmak benim için büyük bir mutluluk. Bugün görevle Türk milleti olarak hayallerimizin gerçekleşmesinde katkım olduğunu bilmek, hem kendi adıma hem de ülkemiz adına son derece onur ve gurur verici. Göreve hazırlık sürecimizde her türlü desteği sağladınız. Karantina sürecinde heyetinizle birlikte çok büyük incelik göstererek karantina tesisine kadar gelip ziyaret ettiniz. Maneviyatı çok güçlü bir milletin evladı olarak bu ziyaretiniz bana devletimizin verdiği desteği en üst düzeyde hissettirdi ve çok moral verdi. Nezaketiniz için size ve süreçte katkısı olan tüm kurumlarımıza emekleriniz ve destekleriniz için çok teşekkür ederim. Bu yoğun manevi hazla birlikte çok iyiyim. Çok teşekkür ederim Sayın Bakanım."

Uzay çalışmalarının bilimsel ve teknolojik ilerlemenin yanında uluslararası iş birliklerinin de öncüsü olduğunu hatırlatan Bakan Kacır, "Günlük çalışmalarınızda paylaşım ve iş birliği içerisinde olduğunuzu takip ediyoruz. Dün de bir yemek fotoğrafınıza şahit olmuş olduk. Eminim farklı ülkelerden astronotların bir arada olduğu çalışma ortamınız sizin için de heyecan verici bir tecrübedir. Bu vesileyle orada bulunan tüm astronotlara, kozmonotlara Türkiye'den selamlarımızı iletmenizi istiyoruz. Ay yıldızlı bayrağımızı bu uluslararası platformda gururla taşıdığımız için sizi bir kez daha milletimiz adına tebrik ediyorum" dedi.

‘7 FARKLI ÜLKE, 9 FARKLI MİLLİYET ISS’DE TEMSİL EDİLİYOR’

25 yıldır insanlı uzay görevlerinin kesintisiz devam ettiği ISS’de ilk defa bu kadar fazla sayıda ülkeden ve farklı milliyetten oluşmuş bir astronot grubunun aynı anda istasyonda bulunduğunu söyleyen Gezeravcı, görev komutanlarının daha önce NASA bünyesinde görev yapmış ve 5 kez uzaya çıkmış çok tecrübeli bir astronot olduğunu da vurgulayarak, “Bunun yanında İtalya ve İsveç'ten 2 arkadaşımla birlikte biz toplam 4 kişilik bir ekibiz. Deney çalışmalarımızı ayrı ayrı yürütmekle birlikte birbirimizle sürekli iletişim halindeyiz ve koordinasyon içinde hareket ediyoruz. Çünkü deneylerimizi kullandığımız birçok alt yapı var. Bunları paylaşımlı olarak kullanarak deneylerimizi ve araştırmalarımızı gerçekleştiriyoruz. Ayrıca birbirimizi destekliyoruz. Dünyaya göndermek üzere gerçekleştirdiğimiz bazı video ve fotoğraf çekimlerinde özellikle birlikte çalışıyoruz. Karşılıklı yardımlaşıyoruz. Bunun haricinde ortak faaliyetlerimizden kaynaklanan farklı bir plan olmadığı takdirde yemeklerde bir araya gelebiliyoruz. Ekip olarak uluslararası uzay istasyonuna ulaştığımızda bizi burada görev yapan Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Danimarka ve Japonya'dan astronot arkadaşlarımız karşıladı kapıda. İstasyonun Rusya'ya ait bölümünde görevli 3 kozmonot arkadaşımızla birlikte toplamda 11 kişiyiz şu anda Uluslararası Uzay İstasyonu'nda. Bizim buraya gelişimizle birlikte tam 7 farklı ülke, 9 farklı milliyet şu anda Uluslararası Uzay İstasyonu'nda temsil ediliyor. Bu da ISS tarihindeki en kalabalık uluslararası topluluk" dedi.

‘GÜNDE 12-15 GÖREV GERÇEKLEŞTİRİYORUZ’

Her sabah günlük faaliyetlerinin başlangıcından yaklaşık 2 saat önce uyandığını söyleyen Alper Gezeravcı, konuşmasına şu sözlerle devam etti:

"Vücudunuz bu ortama uyum sağlarken bir yandan da bu ortamda göreviniz gereğince çalışmalar yürütmek ancak yaşayarak tümüyle anlaşılabilecek bir tecrübe. İstasyon dünyanın 400 kilometre üzerindeki yörüngesinde saatte yaklaşık 28 bin kilometre hızla tur atmaya devam ediyor. Bu da 24 saatlik bir periyotta her 90 dakikada bir dünyanın etrafında bir tur atarak günde 16 kez gün doğumu ve gün batımı yaşamaya vesile oluyor. Dolayısıyla gün doğumu ve batımına endeksli bir yaşam döngüsünü sürdürmemiz burada mümkün değil. Biz de suni bir şekilde ışıklandırma düzeniyle günlük faaliyetlerimiz ve uyku düzenimizi dünyadakine benzer bir şekilde 24 saatlik bir gün tanımı ve gece gündüz döngüsüne uygun olarak ayarlamaya çalışıyoruz. Uzay istasyonunun yapay olarak ayarlanan ışık düzeni bu planlı döngüye uygun olarak karanlık ve aydınlık bir ortamı yaratacak şekilde gün boyunca değişiyor. Her sabah günlük faaliyetlerimin başlangıcından yaklaşık 2 saat önce uyanıyorum. Kahvaltımı yapıp günlük planlama toplantısı başlamadan o gün içerisinde yapacağım bütün faaliyetlere ilişkin brifing içeriklerini ve günlük görev dosyalarını inceleyerek toplantıya hazırlık yapıyorum. Toplantının hemen ardından direkt olarak her biri farklı uzunluk ve içerikle planlı görevlerimizin icrasına başlıyoruz. Günde 12 ile 15 farklı görev gerçekleştiriyoruz. Bu görevlerin içerisinde ülkemizden buraya getirdiğimiz bilimsel deneyler başta olmak üzere dünya üzerinde belirlediğimiz gözlem noktalarının takibi ve istasyon içerisinde ana tanımlanmış sorumlulukların yerine getirilmesi gibi birçok görev var. Sağlık testlerimizin gerçekleştirilmesi, tıbbın numunelerin alınması gibi gerçekten aşırı dikkat ve enerji isteyen yorucu görevler de var. Bunları yapmaktan da son derece keyif alıyorum. Türk bilim insanları adına gerçekleştirmem gereken daha birçok bilimsel deney ve çalışma var. Zamanımı çok iyi kullanıp planlı tüm faaliyetleri aylardır hazırlandığımız şekilde eksiksiz tamamlamayı hedefliyorum. Bu nedenle de günün sonundaki dinlenme zamanıma kadar bu planlı faaliyetler benim için aralıksız şekilde devam ediyor."

DENEYLERLE İLGİLİ BİLGİ VERDİ

Bilimsel deneylerle ilgili de bilgi veren Gezeravcı, "İlk araştırmamız mikro yer çekimi ortamının bitkilerin büyüme, biçim ve genetiklerini nasıl etkilediğine yoğunlaşıyor. Ayrıca bir genetik düzenleme tekniği kullanarak genlerinde değişiklik yapılmış bitkilerin uzay ortamına adaptasyon yeteneklerini inceliyoruz. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar ekstrem ortamlarda adapte olabilen, daha dayanıklı bitkiler elde etmek için kullanılabilir. Diğer deneyimizde ise doğal yaşam destek sistemlerinde yosunların kullanımını araştırıyoruz. Çünkü özellikle uzun süreli insanlı uzay görevlerinde dünyamızın kaynaklarından sürekli erişimimiz olmadan kendi kendine yetecek şekilde yaşayabilmek çok önemli. Şu an burada soluduğumuz hava sürekli olarak geri dönüşüm sistemleri yoluyla temizleniyor ve tekrar kullanıyoruz. Aynı şey su için de geçerli. Kullandığımız suyun çok büyük bir bölümü arıtılıp tekrar içme suyu haline getiriliyor. Bu sistemi kullanarak suyu defalarca geri dönüştürebiliyor ve yaşamımızı sürdürmek için kullanmaya devam ediyoruz. Deneyimizde yosunların solunabilecek hava üretme amacıyla kullanılabilirliğini inceliyoruz. Burada elde edeceğimiz veriler gelecekte uzayda kullanılabilecek doğal çevresel kontrol sistemleri için yapılacak çalışmalara yön verecek inşallah. Buradaki görevim boyunca sırasıyla diğer deneylerimizi de gerçekleştireceğim. Bu deneyleri başarıyla tamamlayıp topladığım tüm bilimsel verileri deneylerin hazırlık süreçlerini yürüten değerli bilim adamlarımızı teslim edeceğim. Onlar da bu sonuçlar ışığında geri kalan değerlendirmelerini gerçekleştirecekler" ifadelerine yer verdi. 

‘İNSANLIK İÇİN DAHA YAPACAK ÇOK İŞİMİZ VAR’

Bakan Kacır, bu çalışmaların sonraki uzay misyonları için, çocuklar ve gençler için ilham kaynağı olacağını söylerken, Mersin'in Silifke ilçesinde bir köyde dünyaya geldiğini belirten Gezeravcı, "Bugün sahip olduğum tüm eğitim birikimi ve kazandığım kabiliyetleri devletime borçluyum. Devletimin sunduğu imkanlarla jet pilotu oldum. Gökyüzünde her uçuşumda milletime hizmet etmenin onurunu yaşadım. Şimdi yine devletimiz sayesinde insanlığın hayallerinin zirvesi sayılabilecek bir yerde gökyüzünün sınırlarının ötesinde Uluslararası Uzay İstasyonu'nda milletime hizmet edebilmenin mutluluk ve gururunu yaşıyorum. Genç kardeşlerimize ve geleceğimizin teminatı olan çocuklarımıza şunu söylemek isterim. Bilimde ve teknolojide yeni bir çağın kapılarını aralıyoruz. Ülkemiz için, insanlık için hep birlikte daha yapacak çok işimiz var” şeklinde konuştu. 

JAPONYA'NIN UZAY ARACI AY'DA TERS DURUYOR

Japonya’nın uzay aracı SLIM, 20 Ocak’ta Ay’a iniş yapmış ancak güneş enerjili pilleri elektrik üretmediği için araç kapatılmıştı. JAXA dün yaptığı açıklamada, aracın büyük bir başarıyla hedef konumundan 55 metre uzaklığa indiğini ancak inişte elektrik üretmesi beklenen güneş enerjili pillerin batıya bakması sebebiyle henüz elektrik üretilmediğini ifade etti. Öte yandan aracın Ay yüzeyindeki konumundan elde edilen görsel, SLIM’in ters durduğunu gösteriyor. SLIM’in Ay yüzeyindeki görselleri LEV-2 adlı robottan alınıyor.

ARŞİV FOTO

“GÜNEŞ PİLLERİ ŞU ANDA BATIYA BAKIYOR”

JAXA, aracın enerji üretimiyle ilgili dün yaptığı açıklamada “Verilerin analizi, SLIM'in güneş pillerinin şu anda batıya baktığını gösterdi; bu da güneş ışığı aydınlatma durumu zamanla iyileştikçe enerji üretimi ve dolayısıyla SLIM'in geri kazanılması olasılığının olduğunu gösteriyor. Her ne kadar SLIM'in Ay'daki faaliyetlerinin başlangıçta sadece birkaç gün sürmesi bekleniyor olsa da daha fazla teknik ve bilimsel veri elde etmek amacıyla toparlanma için gerekli hazırlıklar devam edecek” denildi.

TUA'nın sosyal medya hesabından deneye ilişkin yapılan açıklamada, "Uzay İstasyonu'ndan dünyaya dönen mikroalg örnekleri, 'RNA dizileme' adı verilen bir teknikle incelenecek. Bu inceleme, mikroalglerin metabolizmalarının uzay koşullarında nasıl değiştiğini göstererek bilim dünyası için yeni bilgiler sunarken gelecek uzay misyonlarında enerji, yem, gıda, değerli maden kazanımı gibi uygulamalar için önemli kazanımlar sağlayacak.

Kısacası, bu misyon, uzayda yaşam destek sistemlerini geliştirmek için mikroalgleri kullanma potansiyelini araştırıyor ve bu alglerin uzaydaki koşullara nasıl tepki verdiğini anlamayı hedefliyor.

Bugün ayrıca zorlu koşullarda yaşayabilen mikroalgler üzerinden kapalı sistemlerde yaşam destek üniteleri geliştirmeyi amaçlayan uzman deneyini Space Station'da yer alan Colombus Laboratuvarı'nda gerçekleştiriyor" denildi. 

ALPER GEZERAVCI: "YÜZÜMÜZDEKİ MUTLULUK ASTRONOT ARKADAŞLARIMZIN KAMERALARINA BU ŞEKİLDE YANSIMIŞ"

İlk Türk astronot Alper Gezeravcı, uzaya çıkmasının ardından kapsüllerinin kenetlenme limanına eriştikten kısa bir süre sonra fotoğraf çekindi. Fotoğraf karesinde, Gezeravcı ve diğer astronot arkadaşları ile yüzlerindeki mutluluk görünüyor. Sosyal medya hesabından fotoğrafı paylaşan Gezeravcı, "Kapsülümüz kenetlenme limanına eriştikten kısa bir süre sonra yüzümüzdeki mutluluk astronot arkadaşlarımızın kameralarına bu şekilde yansımış. Uluslararası Uzay İstasyonu, farklı ülkelerden astronotları bir araya getirerek küçük bir dünya oluştururken evrene ışık tutmak için gerçekleştirilen birçok deneye de ev sahipliği yapıyor" şeklinde konuştu. 

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Yıldız'ın geri dönüş kararını açıkladığı videoyu, 'Hoş geldiniz' diyerek sosyal medya hesabından paylaştı.

Türkiye'nin uzay alanında yaptığı çalışmalar ve ilk astronot Alper Gezeravcı'nın Uluslararası Uzay İstasyonu'na çıkması, yurt dışındaki Türk bilim insanlarının yüzünü yeniden ülkeye çevirmesine neden oldu. ABD'de 10 yıldır NASA'da astrofizik ve derin uzay alanında çalışmalar yapan Umut Yıldız, sosyal medya hesabından yaptığı açıklama ile Türkiye'ye dönüp uzay alanındaki çalışmalarına ülkesinde devam edeceğini duyurdu. Yıldız'ın geri dönüş kararını duyurduğu videoyu, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da 'Hoş geldiniz' notuyla kendi hesabından paylaştı.

Yıldız, videoda, "Bir gün NASA'dan ayrılma tweeti atacağımı düşünmezdim, işte o gün bugünmüş. Kendimi neredeyse doğma büyüme uzay sevdalısı bir insan olarak görürüm ve aklım fikrim hep bir karış uzayda olmuştur. Yıllarca uzay için bir şeyler yapmaya çalıştım, birçok projede yer aldım. Bunun da son 10 yılı NASA/JPL'de (Jet Tahrik Laboratuvarı) hem astrofizikçi hem derin uzay iletişimi alanlarında geçti. Bana çok katkıları olan müthiş insanlarla tanıştım, kendimi ve çevremi geliştirme fırsatı buldum. Artık bu deneyimlerimi Türkiye'de değerlendirmek ve Türkiye'nin uzay atılımını hep beraberce yaşamak için NASA'dan ayrılıyorum" ifadelerini kullandı.

'DAHA DA FAZLASINI YAPMAK İSTİYORUM'

Son 21 yıldır ABD'de yaşamasına rağmen aslında ülkesinden hiç ayrılmadığını belirten Yıldız, "Ülkemde uzay bilincini daha da artırmak için ya sürekli git-gel yaparak veya online yüzlerce e-konferanslar vererek yüzbinlerce öğrenciyle bire bir yazışma konuşma fırsatı buldum. Küçük de olsa katkım olan binlerce öğrenci, motive olup bilimsel veya teknik alanlara yöneldiler. Daha da fazlasını yapmak istiyorum. Ülkemde uzay ve bilim konularında yapacak çok fazla iş var. Hep beraberce yapmak ümidiyle, yepyeni başlangıçlara" dedi.

Türkiye'ye 21 yıl sonra dönme kararını değerlendiren Yıldız, "Birkaç ay önce NASA'da 10 yıl çalıştığım için aldığım sertifikayı paylaşmıştım (her 5 yılda bir sertifika ve pin verirler). Bazı insanlar onu görerek, sanki 10 yıllık transfer süresinin sonuna gelmiş futbolcu muamelesi yapmışlar bana. Hayır, ben süresiz kadrodaydım. Hiçbir problemim yoktu, gayet iyi maaşım vardı, fazlasıyla rahattım. Problemimin olmaması problem olmaya başladı, rahat battı, ne yapayım? Türkiye'de de yapacak çok iş var, bir tarafından tutmak istedim" ifadelerine yer verdi. 

SU VE OKSİJEN MOLEKÜLLERİNİN KEŞFİNİ YAPAN TAKIMDA YER ALDI

Umut Yıldız, 1980 yılında İstanbul'da doğdu. Küçük yaşlardan beri bilime meraklı olan Yıldız'ın bu alandaki merakı, ilerleyen yaşlarda da artarak devam etti. Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü'nde tamamlayan Yıldız, ardından Hollanda Groningen Üniversitesi'nde yüksek lisansını ve Leiden Üniversitesi Gözlemevi'nde de Molekül Astrofiziği alanında doktorasını tamamladı. Herschel Uzay Teleskobu'nu kullanarak yıldız oluşum bölgelerinde su ve oksijen moleküllerinin keşfini yapan takımda da yer alan Yıldız'ın çalışma konuları arasında derin uzay iletişimi, yıldız oluşumu ve büyük veri analizi ile bilgi madenciliği geliyor. Yıldız'ın uzay alanından yayımlanmış birçok makalesi de bulunuyor. 
 

Gezeravcı'nın bulunduğu ekip, Uzay İstasyonundaki 7 astronot tarafından karşılandı.

Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı ve 3 ekip arkadaşına, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda karşılama töreni yapıldı.

Gezeravcı, İngilizce olarak uzay görevi ortaklarına ve ekip arkadaşlarına teşekkür ettikten sonra Türkçe olarak "Türkiye Cumhuriyeti’ni kurarak bizlere emanet eden Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarına, bu vatan için canını veren tüm şehitlerimize, güçlü iradesiyle buraya adım atmamızı sağlayan devletimize ve imkanları bize sağlayan milletimize şükranlarımı sunuyorum. İstikbal göklerdedir" dedi.