TARİHİ UN FABRİKASI, MÜZE OLUYOR

AKSARAY'da 1924 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün isteğiyle, 250 bin lira sermayeyle kurulan un fabrikası, müze oluyor.

SANAT 12.08.2018, 11:36
TARİHİ UN FABRİKASI, MÜZE OLUYOR

AKSARAY'da 1924 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün isteğiyle, 250 bin lira sermayeyle kurulan un fabrikası, müze oluyor. Milletin azmi anlamına gelen ‘Azmi Milli’ adıyla 1997 yılına kadar üretimini sürdüren Cumhuriyetin 3’üncü un fabrikası, Mamasın Barajı'na kurulan elektrik santraliyle de kendi enerjisini üreten bir fabrika özelliği taşıyor. Sanayi ve Bilim Müzesi olacak olan Azmi Milli'nin öne çıkan özelliği ise makine tesisatının halen çalışır vaziyette olması.
Mustafa Kemal Atatürk, Meclis'teki bir konuşması sırasında ülkenin ve ordunun yardıma ihtiyacı olduğunu vurguluyor. Aksaraylı iş adamı Vehbi Çorakçı da, 'Paşam İkinci Ordu'nun ve bugünkü hükümetin bütçesine konulan masraflarını arzu ettiğiniz zaman vermeyi taahhüt ediyorum' der. Ardından da Aksaray'ın il olmasını ve un fabrikası kurulmasını istiyor. Atatürk, Aksaray'ın il statüsü kazandırılmasını ve un fabrikasının da kurulmasının talimatını veriyor. Vehbi Çorakçı, Aksaray'da köy ve kasabalardaki vatandaşlarla görüşüp, para toplayarak dönemin parası 250 bin lira sermayeyle 'Azmi Milli Türk Anonim Şirketi' kuruldu.
CUMHURİYETİN İLK HİDROELEKTRİK SANTRALİ, AZMİ MİLLİ'YE ENERJİ VERDİ
'Milletin Azmi' anlamına gelen 'Azmi Mili' un fabrikası, 1924 yılında çalışmaya başlayarak Cumhuriyet tarihinin de ilk fabrikaları arasında yerini aldı. Fabrikanın başka bir özelliği ise, kendi enerjisini kendinin üretebilmesi. Aynı tarihlerde Mamasın Barajı'na kurulan elektrik santraliyle fabrikanın enerjisi de sağlanmış oldu. Fazla enerji de Aksaray'ın aydınlatılmasında kullanıldı. Azmi Milli, 1997 yılına kadar hizmet verdi.

Azmi Milli Sanayi ve Bilim Müzesi Müdürü Mustafa Fırat Gül, fabrikanın Cumhuriyet tarihinde kurulan ilk fabrikalardan biri olduğunu belirtti. Gül, ''Sakarya ve Balıkesir'de açıldıktan sonra üçüncü olarak Aksaray'da Azmi Milli açıldı. Cumhuriyet Türkiye’sinin ilk hidroelektrik santrali bu fabrikayla beraber kuruldu. Santral de 9 kilometre uzaklıkta Mamasın Barajı'nda ve çalışır vaziyette" dedi.
BİLİM VE SANAYİ MÜZESİ OLMAYA HAZIRLANIYOR  
Fabrikanın tarihin en önemli yapılarından biri olduğunu ifade eden Gül,  şunları söyledi:
''Cumhuriyet Türkiye'sinin ilk un fabrikalarından biri Azmi Milli Türk Anonim Şirketi, 1924 yılının Ağustos ayında nizamnamesi onaylanıyor ve kuruluyor. 1925'te Almanya'dan makineler geliyor, hem elektrik aksamı, hem de diğer makineler geliyor. 29 Ekim 1926 yılında açılması planlanıyor, fakat teknik bir arızadan dolayı açılış 13 Aralık'a erteleniyor. Mustafa Kemal Atatürk'ün daha önceden Uşak Şeker Fabrikası açılışına katılma sözü olduğu için buraya gelemiyor. Katılamadığı için de bir telgraf gönderiyor. O telgraf örnekleri elimizde bulunuyor. 250 bin lira sermayeyle kurulan fabrika, 1926 yılından 1997'ye kadar bir fiil çalışıyor. Tamamen Aksaraylıların parasıyla kuruluyor. Fakat teknoloji olarak Almanlardan istifade ediliyor. İlk 9 yıl zarar ediyor, 10'uncu yıldan sonra kar etmeye başlıyor. Kızılay ve askeri birlikler, özellikle piyade alayları buradan un alıyor. Hatta yakın dönemde bir belge elimize geçti. Ankara Büyükşehir Belediyesi halk ekmek fabrikasının da un ihtiyacının da buradan karşıladığını öğreniyoruz.''
Gül, fabrikanın yakın zamanda Bilim ve Sanayi Müzesi olarak kapılarını açacağını belirterek, ''Fabrikanın müzeye dönüştürülmesi projesi Aksaray Belediyesi'ne aittir. Aksaray Belediyesi, un fabrikasını satın alıp, müze için gerekli tüm çalışmaları sürdürüyor. Çalışan işçilerin bal mumu heykelleriyle, belgeleriyle resmi açılışına hazırlanıyoruz'' dedi. 

Yorumlar (0)
18°
hafif yağmur
Namaz Vakti 14 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:44
Yatsı 22:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30

Gelişmelerden Haberdar Olun

@